Kto może odebrać dziecko z przedszkola — upoważnienia, spóźnienia i sytuacje sporne

Zasady odbioru ustala statut, ale ustawa wyznacza im granicę

Prawo oświatowe nie opisuje procedury odbioru. Robi coś innego: nakazuje, żeby zrobiło to każde przedszkole u siebie. Art. 102 ust. 1 pkt 6 wymaga, by statut przedszkola określał

szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola przez rodziców lub upoważnioną przez nich osobę zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo.

W tym jednym zdaniu są trzy istotne rzeczy.

Po pierwsze, szczegóły są w statucie — czyli odpowiedź na większość pytań znajdziesz w dokumencie swojej placówki, a nie w ustawie. Statut jest jawny i można poprosić o niego w sekretariacie albo znaleźć na stronie.

Po drugie, dziecko może odebrać rodzic albo osoba przez niego upoważniona. Upoważnienie pochodzi od rodzica, nie od przedszkola — placówka nie ustala, komu wolno ufać, tylko wykonuje twoją decyzję.

Po trzecie i najważniejsze: osoba upoważniona ma zapewniać dziecku pełne bezpieczeństwo. To jest ustawowy sprawdzian i to z niego biorą się wszystkie dalsze wymagania, jakie stawiają statuty.

Co powinno zawierać upoważnienie

Ustawa nie narzuca wzoru, ale skoro upoważnienie ma pozwolić pracownikowi zidentyfikować obcą osobę przy drzwiach, w praktyce potrzebne są:

• imię i nazwisko osoby upoważnionej,
• rodzaj i numer dokumentu tożsamości, który ta osoba okaże,
• podpis rodzica i data,
• zwykle także zgoda samej osoby upoważnionej na przetwarzanie jej danych — bo przedszkole przetwarza dane kogoś, kto nie jest ani dzieckiem, ani rodzicem.

Dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć. Upoważnienie warto uzupełnić na zapas, a nie w dniu, w którym jest potrzebne — dopisanie babci, dziadka czy sąsiadki nic nie kosztuje, a bez tego przedszkole nie wyda dziecka nikomu spoza listy i będzie miało rację. I odwrotnie: jeśli sytuacja rodzinna się zmieniła, upoważnienie trzeba odwołać na piśmie, bo dopóki tego nie zrobisz, jest ważne.

Część placówek dopuszcza upoważnienie jednorazowe — telefonicznie potwierdzone albo wysłane mailem. To wygodne rozwiązanie na nagłe sytuacje, ale zależy od statutu. Sprawdź, zanim będzie ci potrzebne.

Czy dziecko może odebrać starsze rodzeństwo

To pytanie wraca stale i nie ma na nie odpowiedzi w ustawie. Przepis wymaga jedynie, żeby osoba odbierająca zapewniała dziecku pełne bezpieczeństwo, i nie podaje żadnej granicy wieku.

W praktyce zdecydowana większość statutów wymaga osoby pełnoletniej, i trudno się dziwić — trzynastolatek prowadzący przedszkolaka przez ruchliwą ulicę nie spełnia testu pełnego bezpieczeństwa w oczach dyrektora, który za to odpowiada. Niektóre placówki dopuszczają rodzeństwo od 13 lat na pisemną odpowiedzialność rodzica.

Odpowiedź brzmi więc: sprawdź w statucie swojej placówki i nie zakładaj, że będzie tak samo jak w przedszkolu koleżanki.

Rodzice po rozwodzie: tu przedszkola najczęściej się mylą

To najtrudniejsza część i jednocześnie ta, w której placówki najczęściej postępują niezgodnie z prawem — zwykle w dobrej wierze, żeby nie wchodzić w konflikt.

Punktem wyjścia jest art. 97 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

Z tego wynika rzecz, która bywa dla rodziców zaskoczeniem: samo złożenie pozwu rozwodowego, wyprowadzka czy prośba jednego rodzica nie odbierają drugiemu prawa do odebrania dziecka. Dopóki oboje mają władzę rodzicielską, oboje mogą przyjść po dziecko — i przedszkole nie ma podstawy, żeby jednemu z nich odmówić.

Placówka, która nie wydaje dziecka rodzicowi z pełną władzą rodzicielską tylko dlatego, że drugi rodzic o to poprosił, działa bez podstawy prawnej.

Działa to też w drugą stronę i o tym trzeba pamiętać, jeśli to ty potrzebujesz ochrony: jeżeli sąd ograniczył albo odebrał drugiemu rodzicowi władzę rodzicielską, przedszkole musi mieć kopię orzeczenia. Bez dokumentu w teczce dziecka dyrektor nie ma na czym się oprzeć. Sama rozmowa czy oświadczenie nie wystarczą.

Art. 97 § 2 dodaje, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Jeśli więc spór dotyczy nie jednego odbioru, ale zasad na stałe — właściwym adresatem jest sąd rodzinny, nie dyrektor przedszkola.

Gdy po dziecko przychodzi osoba w stanie wskazującym na spożycie

Tu trzeba być uczciwym: nie ma przepisu, który wprost by tę sytuację regulował. Nie znajdziesz artykułu mówiącego „nie wydawać dziecka nietrzeźwemu rodzicowi”.

Są za to dwie rzeczy, które się ścierają. Z jednej strony rodzic z władzą rodzicielską ma prawo odebrać dziecko. Z drugiej — dyrektor odpowiada za bezpieczeństwo dzieci w czasie zajęć organizowanych przez placówkę, co wynika z art. 68 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego.

Dlatego niemal każdy statut zawiera na tę okoliczność procedurę i zwykle wygląda ona podobnie: pracownik nie wydaje dziecka, próbuje skontaktować się z drugim rodzicem lub inną osobą upoważnioną, a gdy to zawiedzie albo sytuacja się zaostrza — wzywa policję. Nie jest to „zatrzymanie dziecka”, tylko odroczenie wydania do czasu, aż odbierze je ktoś, kto zapewni mu bezpieczeństwo.

Jeśli chcesz wiedzieć, jak to wygląda u ciebie, poproś o procedurę. To dobre pytanie także na etapie wybierania przedszkola — placówka, która ma to spisane, zwykle ma spisane też resztę.

Spóźnienie po godzinach pracy przedszkola

Przedszkole pracuje w godzinach określonych w arkuszu organizacyjnym i nie ma obowiązku opiekować się dzieckiem po ich upływie.

W praktyce nauczyciel zostaje z dzieckiem i dzwoni — najpierw do rodziców, potem po kolei do osób z listy upoważnień. I to jest najlepszy argument za tym, żeby lista była długa i aktualna, a numery telefonów sprawdzone. Jeśli nikogo nie da się zastać, procedury przewidują zawiadomienie policji, która ustala dalsze losy dziecka.

Jednorazowe spóźnienie o kwadrans nikogo nie dziwi. Problemem staje się wtedy, gdy się powtarza — i wtedy warto samemu wyjść z inicjatywą i ustalić z dyrektorem rozwiązanie, zanim zrobi to placówka.

Osobna sprawa to pieniądze: w przedszkolu publicznym opłata za pobyt naliczana jest za każdą rozpoczętą godzinę ponad bezpłatny wymiar, więc odbiór dziesięć minut po zadeklarowanej godzinie zwykle oznacza pełną stawkę za kolejną. W placówkach niepublicznych zasady wynikają z umowy i tam bywają dodatkowe opłaty za przekroczenie godzin — warto sprawdzić to w umowie, a nie dowiadywać się z rachunku.

Krótka lista do zrobienia w tym tygodniu

1. Sprawdź, kogo masz na liście upoważnień — i dopisz osoby na wypadek choroby czy nagłego wyjazdu.
2. Upewnij się, że przedszkole ma aktualne numery telefonów obojga rodziców, nie tylko jednego.
3. Poproś o statut i przeczytaj fragment o przyprowadzaniu i odbieraniu dzieci. To zwykle pół strony.
4. Jeśli w rodzinie zmieniła się sytuacja prawna — dostarcz kopię orzeczenia sądu.
5. Jeśli korzystasz z opieki dziadków, sprawdź, czy statut dopuszcza upoważnienie jednorazowe i w jakiej formie.

Trzy rzeczy do zapamiętania

1. Szczegółowe zasady odbioru są w statucie przedszkola, bo tak nakazuje art. 102 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego. Ustawa dodaje tylko jeden warunek: osoba odbierająca ma zapewniać dziecku pełne bezpieczeństwo.
2. Dopóki oboje rodzice mają władzę rodzicielską, oboje mogą odebrać dziecko. Prośba jednego z nich nie jest dla przedszkola podstawą, żeby odmówić drugiemu — potrzebne jest orzeczenie sądu.
3. Upoważnienie działa dopóty, dopóki go nie odwołasz na piśmie. Warto je uzupełniać zawczasu i porządkować, gdy zmienia się sytuacja rodzinna.

Wiesz, jak w twoim przedszkolu wygląda odbiór — czy da się dogadać w nagłej sytuacji, czy procedury są jasne, czy ktoś w ogóle sprawdza dokumenty? To jedna z tych rzeczy, których nie wyczytasz z żadnego rejestru. Znajdź swoją placówkę i napisz opinię.